یک ماده شیمیایی شکلی منحصر به فرد از ماده است که دارای ترکیب شیمیایی ثابت و خواص مشخص می باشد

مواد شیمیایی میتوانند به شکل یک عنصر منفرد یا ترکیبات شیمیایی باشند اگر دو یا چند ماده شیمیایی بدون واکنش با یکدیگر ترکیب شوند ممکن است مخلوطی شیمیایی تشکیل دهند. اگر این مخلوط جداسازی شود تا یک ماده شیمیایی با درجه خلوص مورد نظر به دست آید ماده حاصل را از نظر شیمیایی خالص مینامند

مواد شیمیایی بر اساس ترکیب و ساختارشان به دو دسته کلی “مواد آلی“ و “مواد غیر آلی“تقسیم میشوند. مواد آلى عمدتا شامل کربن هستند و در موجودات زنده یافت میشوند مانند قندها پروتئینها و چربی ها مواد غیر آلی معمولا شامل کربن نیستند و شامل موادی مانند نمکها فلزات و مواد معدنی هستند.

به طور کلی ، مواد آلی ترکیباتی حاوی کربن هستند و اتمهای کربن چارچوب ساختاری کلیدی را ایجاد می کنند که باعث ایجاد تنوع گسترده ترکیبات آلی میشود همه چیز روی زمین و به احتمال زیاد در سایر نقاط عالم که میتوان آنها را زنده توصیف کرد، وابستگی اساسی به ترکیبات آلی دارند مواد غذایی ، چربی ها ، پروتئین ها و کربوهیدراتها ترکیبات آلی هستند، از جمله مواد حیاتی مانند هموگلوبین ، کلروفیل ، آنزیم ها ، هورمون ها و ویتامینها نیز جز همین دسته بندی هستند

مواد دیگری که در صنعت دارو سازی استفاده می شوند ترکیبات آلی است ، از جمله لباسهای ساخته شده از پنبه ، پشم ، ابریشم و الیاف مصنوعی ، سوختهای متداول مانند چوب ، زغال سنگ نفت و گاز طبیعی مواد پوششی مانند لاک ، رنگ ، مینا آنتی بیوتیک ها و داروهای مصنوعی لاستیک طبیعی و مصنوعی رنگ پلاستیک و سموم و …… جزو دسته مواد آلی طبقه بندی می شوند

به عبارت ساده تر، یک ترکیب معدنی برعکس یک ترکیب آلی است. به منظور درک بهتر نحوه تعریف ترکیبات معدنی ، بهتر است این گونه تعریف کنیم که چه چیزی باعث ایجاد ترکیبات دیگر در وهله اول میشود یک ترکیب معدنی را میتوان ترکیبی دانست که حاوی پیوند کربن به هیدروژن نیست ، به آن پیوند C-H نیز گفته میشود علاوه بر این، ترکیبات معدنی به مواد معدنی یا ترکیبات مبتنی بر زمین شناسی که حاوی پیوندهای کربن به هیدروژن نیستند، تمایل دارند نه همه ، اما بیشتر ترکیبات معدنی حاوی یک فلز هستند.

با این حال ترکیبات بی شماری وجود دارند که در حوزه مواد غیر آلی قرار میگیرند در واقع بیشتر ترکیبات موجود در جهان ماهیتی غیر آلی دارند بنابراین ترکیبات غیر آلی کاربردها و استفادههای گسترده ای در دنیای واقعی دارند. از آنجا که بسیاری از ترکیبات موجود در این دنیا غیر آلی هستند آنها میتوانند اشکال مختلفی داشته باشند و دارای ویژگیهای بسیار متنوعی باشند.

مواد شمیایی غیر آلی :

شیمی صنعتی یا غیر آلی هنری است که در رابطه با تبدیل ماده به مواد مفید تر در مقیاس های بالا است. معمولا این تبدیل این مواد نسبتا در دسترس به مواد مطلوب تر نوعی فرایند را دنبال می کند. این فرآیندها به نوبه خود ممکن است شامل سنگ زنی ، مخلوط کردن اجزای مختلف ، حل کردن ، گرم کردن ، تعامل با مواد باشد واکنش شیمیایی یا بیوشیمیایی با تشکیل ترکیبات جدید ماده ، خنک شدن ، تبخیر یا تقطير ، رشد کریستالها ، فیلتر کردن و …. از این دست فرآیند ها می باشد.

هزاران ماده شیمیایی وجود دارد برخی برای ساخت کالاهای مصرفی، برخی دیگر برای ایجاد انرژی و برخی دیگر حتی در تولید سایر مواد شیمیایی صنعتی نیز مورد استفاده قرار می گیرند. در این قسمت مهمترین موارد آنها رو ذکر میکنیم.

مواد شیمیایی صنعتی

این مواد جزو پر مصرف ترین مواد هستند و به طور معمول از خلوص کمتری برخوردار بوده و در عین حال قیمت مناسب تری دارند. تنوع بالایی دارند و در اکثر کارخانه ها، کارگاه ها و بخش های صنعتی استفاده می شوند.  از این گروه میتوان به أنواع سولفاتها، أنواع اسیدها، أنواع بازها، أنواع کلریدها، أنواع کربناتها، أنواع نیتراتها، أنواع اکسیدها اشاره کرد.

مواد شیمیایی صنایع غذایی

مواد شیمیایی در گرید غذایی عموما در تهیه مواد غذایی به عنوان نگهدارنده تثبیت کننده جهت ایجاد طعم و مزه و رنگ خاص مورد استفاده قرار میگیرند برای اینکه ماده ای در دسته بندی مواد غذایی قرار بگیرد حتما بایستی مورد تایید بهداشت جهانی قرار بگیرد. مواد اولیه صنایع غذایی عموما از خلوص بالاتری برخوردار هستند.

مواد شیمیایی صنایع دارویی

در اکثر داروهایی که استفاده میکنیم از مواد شیمیایی استفاده شده است و یا خود این داروها داروهای شیمیایی با فرمول مشخص هستند اما در این میان برخی مواد شیمیایی و حلالهایی هستند که در راستای تهیه داروها مورد استفاده قرار میگیرند برخی از این مواد شیمیایی به دلایل خواص آنتی باکتریال برخی به دلیل عدم سمیت و برخی دیگر در جهت سنتز دارو مورد استفاده قرار می گیرند.

مواد شیمیایی شوینده ها

مواد شیمیایی مورد استفاده در مواد شوینده به طور معمول خاصیت سورفکتانتی دارند این ترکیبات قابلیت حل شدن در هر دو محیط آبی و آلی را داشته و بدین صورت میتوانند انواع لکه ها و چربی ها را از بین ببرند. همچنین میتوانند غشای خارجی باکتریها را از بین برده و در نتیجه موجب مرگ آن ها شوند.

مواد شیمیایی تصفیه آب

آب عنصر حیاتی است که اهمیت آن بر هیچ یک از ما پوشیده نیست مواد شیمیایی تصفیه آب ترکیباتی هستند که به وسیله آنها میتوان آب فاضلاب و صنعتی را دوباره تصفیه کرده و به چرخه مصرف وارد کرد. این مواد شیمیایی در مراحل تصفیه شیمیایی آب مانند لخته سازی رسوب گذاری کنترل pH ، ضدعفونی و….. مورد استفاده قرار می گیرند.

مواد اولیه کود شیمیایی

مواد اولیه کودهای شیمیایی موادی هستند که به منظور تامین مواد مغذی مورد نیاز گیاه در خاک از بین بردن آفات حشرات و بیماریهای مورد استفاده قرار میگیرند این مواد عموما دارای عناصری مانند منگنز منیزیم روی آهن و…. هستند. عموما در گریدهای صنعتی موجود بوده و به دلیل کاربرد مهمی که در کشاورزی دارند از پر مصرف ترین مواد شیمیایی موجود در جهان هستند.

حلال های شیمیایی

حلال ها از مهم ترین مواد شیمیایی هستند بدون حلالها انجام بسیاری از واکنشهای شیمیایی امکان پذیر نیست. حلال های شیمیایی کاربردهای گسترده ای در تمامی زمینه ها از جمله پزشکی غذایی صنعت پژ وهش دارو و… دارد.

مواد شیمیایی آزمایشگاهی

مواد شیمیایی آزمایشگاهی ترکیبات شیمیایی با گرید آزمایشگاهی هستند. این مواد به منظور انجام کارهای تحقیقاتی و پژوهشی مورد استفاده قرار میگیرند و به همین دلیل باید از خلوص و کیفیت بالایی برخوردار باشند. میزان خلوص این مواد معمولا ۹۹% و یا بیشتر است به همین دلیل بسیاری از شرکتهای معروف تولید کننده مواد شیمیایی مانند مرک سیگما آلدریچ پاب کم و…. مواد شیمیایی گرید آزمایشگاهی با خلوص بالا تولید می کنند.